Doraemon: Đấng toàn năng Nobita là phim điện ảnh Doraemon thứ 16, được Toho phát hành tại Nhật Bản ngày 4 tháng 3 năm 1995. Đây là tác phẩm điện ảnh nguyên bản của thời kỳ Ōyama Nobuyo, không phải bản làm lại. Phim tương ứng với truyện dài Doraemon thứ 15 của Fujiko F. Fujio.
Câu chuyện xoay quanh một Trái Đất mới được Nobita và Doraemon tạo ra bằng “Bộ sáng thế”. Thay vì chỉ quan sát quá trình tiến hóa của loài người, nhóm bạn phát hiện một nền văn minh người côn trùng bí mật đã hình thành do chính sự can thiệp bất cẩn của họ. Trang lưu trữ Doraeiga xác nhận Bộ sáng thế, Nguồn phóng xạ tiến hóa–thoái hóa và sự xuất hiện của người côn trùng là ba yếu tố trung tâm của phim.
Tác phẩm khác với nhiều phim Doraemon cùng thời ở chỗ nhóm Nobita chủ yếu đóng vai trò người quan sát lịch sử. Xung đột cuối cùng cũng không được giải quyết bằng việc tiêu diệt một phản diện, mà bằng cách thừa nhận trách nhiệm và tìm nơi sinh tồn mới cho hai giống loài.
Nội dung phim chi tiết
Nobita tạo ra Trái Đất mới
Kỳ nghỉ hè đã trôi qua quá nửa nhưng Nobita vẫn chưa chọn được đề tài nghiên cứu tự do. Thấy cậu bế tắc, Doraemon đặt mua “Bộ sáng thế” từ cửa hàng tương lai. Đây là một bộ dụng cụ dành cho học sinh thế kỷ 22, có khả năng mô phỏng và tạo ra cả một hệ Mặt Trời độc lập.
Nobita bắt đầu ghi “nhật ký sáng thế”, tự xem mình là vị thần của thế giới mới. Sau một số trục trặc, hành tinh hình thành đại dương và xuất hiện những dạng sống đầu tiên. Tuy nhiên, Nobita không đủ kiên nhẫn để chờ quá trình tiến hóa tự nhiên kéo dài hàng tỷ năm.
Doraemon dùng Bazooka bắt giữ một con cá cổ Eusthenopteron rồi chiếu Nguồn phóng xạ tiến hóa–thoái hóa vào nó. Tia sáng vô tình trúng cả một côn trùng đang bay gần đó, nhưng hai người không phát hiện ra. Sinh vật có xương sống nhanh chóng tiến hóa, bò lên đất liền và mở đường cho thời đại khủng long. Cuối cùng, thiên thạch va vào hành tinh, khiến khủng long tuyệt chủng như lịch sử Trái Đất thật.
Jaian phát hiện Nobita đang làm một đề tài đặc biệt nên tìm cách tham gia. Suneo và Shizuka cũng được kéo vào, biến nhật ký sáng thế thành bài nghiên cứu chung của cả nhóm.
Thời nguyên thủy và sự ra đời của tín ngưỡng
Khi nhóm bạn trở lại, Trái Đất mới đã bước vào thời đồ đá. Họ bắt gặp Nonbi, Jimo và Sumo – ba đứa trẻ có ngoại hình và tính cách tương ứng với Nobita, Jaian và Suneo. Doraemon cùng các bạn bí mật giúp những người nguyên thủy thoát khỏi nguy hiểm.
Do liên tục chứng kiến các phép màu, cư dân bắt đầu tin vào sự tồn tại của thần linh. Nobita thích thú với vai trò “đấng sáng tạo” và hứa sẽ bảo vệ họ, chưa nhận ra rằng sự can thiệp của mình có thể thay đổi cả lịch sử.
Ở lần quan sát tiếp theo, nền văn minh đã phát triển đến giai đoạn tương tự thời Yayoi của Nhật Bản. Người dân chuẩn bị hiến tế một thiếu nữ cho “Bạch Thần”, thực chất là một con rết hai đầu khổng lồ có nọc độc và lớp giáp rất cứng.
Doraemon, Nobita và Shizuka giải cứu người bị hiến tế. Các bảo bối tấn công không xuyên được lớp vỏ của con rết, nên nhóm bạn dụ hai chiếc đầu của nó quấn vào nhau. Con vật chạy vào hang, khiến lối ra sụp xuống và bị nhốt lại. Sau trận chiến, Nobita phát hiện một mũi tên cực nhỏ đã bắn trúng mình – dấu hiệu cho thấy có một giống loài bí mật đang quan sát họ.
Nobina và những người côn trùng trong truyền thuyết
Nhiều thế kỷ tiếp tục trôi qua. Shizuka đi khảo sát các quốc gia khác và được cư dân bản địa tôn làm nữ thần. Tuy nhiên, cô cũng chứng kiến những cuộc chiến tôn giáo nổ ra vì các dân tộc tin vào những vị thần và truyền thuyết khác nhau. Điều kỳ lạ là ở nhiều nơi đều tồn tại chuyện kể về các sinh vật có cánh và một thế giới nằm dưới lòng đất.
Trong khi đó, Nobita theo dõi hậu duệ của Nobihiko tại một đất nước giống Nhật Bản thời Heian. Người hậu duệ ấy là Nobina, một ông lão bán dược liệu nghèo khó nhưng tốt bụng. Nobina cứu một sinh vật nhỏ giống bọ cánh cứng tên Chunko và chăm sóc nó đến khi bình phục.
Chunko thực chất là một đứa trẻ thuộc giống người côn trùng. Cha mẹ nuôi của cô bé cải trang thành con người, mời Nobina đến nhà và tặng ông một chiếc hộp chứa đầy châu báu để trả ơn. Khối tài sản này trở thành nền móng cho sự thịnh vượng của dòng họ Nobina.
Mặc dù một số người côn trùng muốn chung sống hòa bình, sự sợ hãi và những cuộc săn “yêu quái” của con người buộc họ phải rút sâu xuống lòng đất. Qua nhiều thời đại, sự tồn tại của họ chỉ còn được lưu lại dưới dạng chuyện về tiên, quỷ và các sinh vật huyền bí.
Jaian và Suneo bị bắt cóc
Trong lúc Doraemon, Nobita và Shizuka tiếp tục quan sát Trái Đất mới, Jaian và Suneo đến nghỉ tại một bán đảo ở thế giới thật. Cả hai bị một nhóm người côn trùng bắt lên cỗ máy thời gian hình sâu bướm.
Cảnh sát Thời gian phát hiện phương tiện du hành trái phép và tổ chức truy đuổi. Tuy nhiên, người côn trùng thoát vào một nhánh không gian siêu thời gian mà lực lượng truy đuổi chưa biết đến, rồi đưa Jaian và Suneo về thế giới của Bộ sáng thế.
Nền văn minh dưới Nam Cực
Trái Đất mới bước vào thời kỳ cận đại với khí cầu, xe hơi và các tập đoàn công nghiệp. Nomi Nobihide, hậu duệ của Nobina, trở thành chủ tịch một tập đoàn lớn. Ông tài trợ cho nhà khoa học Dekimatsu và thư ký Shizuyo thực hiện chuyến thám hiểm một hố sâu khổng lồ ở Nam Cực.
Doraemon, Nobita và Shizuka bí mật đi theo đoàn thám hiểm. Dưới hố sâu là một thế giới bên trong lòng hành tinh, có trọng lực đảo ngược và một nền văn minh khoa học phát triển hơn con người trên mặt đất.
Cư dân tại đây là người côn trùng, còn được gọi là Homo Hachibilis. Tổ tiên của họ đã tiến hóa từ côn trùng bị tia tiến hóa–thoái hóa chiếu trúng khoảng 500 triệu năm trước. Khi khủng long và động vật có vú chiếm ưu thế, người côn trùng bị đẩy khỏi mặt đất và phải xây dựng xã hội riêng trong lòng hành tinh.
Tổng thống người côn trùng tuyên bố con người đã tiếp tục xâm phạm không gian dưới mặt đất, vì vậy dân tộc ông sẽ giành lại thế giới bề mặt. Cuộc thương lượng với Nobihide thất bại và quân đội người côn trùng chuẩn bị khai hỏa vào khí cầu của đoàn thám hiểm.
Danh tính Bitano và “trò đùa của thần”
Doraemon cùng các bạn gặp lại Jaian và Suneo trong thành phố dưới lòng đất. Người bắt hai cậu là Bitano, con trai của Tổng thống và là một sinh viên nghiên cứu cổ sinh vật học. Bitano có gương mặt giống Nobita và đang làm luận án về biến cố lịch sử được gọi là “trò đùa của thần”.
Khi quay về thời điểm cách đó 500 triệu năm, Bitano tìm thấy một sợi tóc lạ. Phân tích ADN đưa cậu đến thế giới thật của Nobita. Jaian và Suneo bị bắt vì được cho là có liên quan đến bí ẩn này.
Doraemon và Nobita cuối cùng hiểu rằng “trò đùa của thần” chính là lần họ sử dụng Nguồn phóng xạ tiến hóa–thoái hóa. Họ đã thúc đẩy sự tiến hóa của động vật có xương sống, đồng thời vô tình tạo ra cả người côn trùng. Xung đột giữa hai nền văn minh vì thế là hậu quả trực tiếp từ hành động của họ.
Bitano còn có một người bạn đồng hành tên Emodoran – robot hình côn trùng màu xanh đến từ thế kỷ 22. Vai trò của Emodoran đối với Bitano tương tự Doraemon đối với Nobita.
Kết thúc phim
Khi quân đội người côn trùng chuẩn bị bắn hạ khí cầu của Nobihide, Doraemon và nhóm bạn xuất hiện để ngăn hai bên giao chiến. Nobita thừa nhận mình là một trong những người đã tạo ra thế giới này, đồng thời nhận trách nhiệm về sai lầm khiến người côn trùng phải sống dưới lòng đất.
Với sự hỗ trợ của Emodoran, Doraemon sử dụng một Bộ sáng thế được sao chép để tạo ra hành tinh thứ ba. Hành tinh này được chuẩn bị đến giai đoạn côn trùng vẫn giữ vị trí thống trị trên mặt đất, phù hợp để người côn trùng xây dựng xã hội mới mà không phải tranh giành lãnh thổ với loài người.
Tổng thống chấp nhận phương án di cư và hủy bỏ kế hoạch tấn công. Khí cầu của Nobihide được trở lại mặt đất an toàn, còn cuộc chiến giữa hai giống loài được ngăn chặn trước khi nổ ra.
Doraemon và Nobita quyết định để hai hành tinh tự phát triển, bởi cư dân tại đó không còn cần đến một vị thần can thiệp. Nhóm bạn trở về thế giới thật và hoàn thành bài nghiên cứu. Trong phần danh đề cuối phim, từng trang của cuốn nhật ký sáng thế đã hoàn chỉnh được trình chiếu cùng bài hát kết thúc.
Nhân vật
Nhóm Doraemon
- Doraemon: Cung cấp Bộ sáng thế, hướng dẫn quá trình tạo hành tinh và đề xuất phương án xây dựng thế giới thứ ba cho người côn trùng.
- Nobita: Người đứng tên công trình sáng thế. Từ chỗ thích được tôn làm thần, Nobita dần hiểu rằng quyền lực sáng tạo luôn đi cùng trách nhiệm đối với sinh vật do mình tạo ra.
- Shizuka: Khảo sát các quốc gia bên ngoài vùng đất giống Nhật Bản, qua đó phát hiện chiến tranh tôn giáo và những truyền thuyết chung về người côn trùng.
- Jaian và Suneo: Bị người côn trùng bắt cóc từ thế giới thật. Sự xuất hiện của họ giúp Bitano lần ra mối liên hệ giữa hai thế giới.
Cư dân Trái Đất mới
- Nonbi và Nobihiko: Những nhân vật thuộc các thời đại khác nhau nhưng đều có ngoại hình giống Nobita.
- Nobina: Ông lão bán dược liệu cứu Chunko và nhận được châu báu từ gia đình người côn trùng.
- Nomi Nobihide: Hậu duệ của Nobina, chủ tịch tập đoàn tài trợ cuộc thám hiểm Nam Cực.
- Dekimatsu: Nhà khoa học giống Dekisugi, người phát hiện hố sâu dẫn xuống thế giới ngầm.
- Shizuyo: Thư ký kiêm nhà leo núi có ngoại hình giống Shizuka.
Người côn trùng
- Bitano: Con trai Tổng thống, sinh viên nghiên cứu nguồn gốc của “trò đùa của thần”. Cậu không phải phản diện mà là người đi tìm sự thật lịch sử.
- Emodoran: Robot côn trùng màu xanh từ thế kỷ 22, người chăm sóc và hỗ trợ Bitano.
- Tổng thống người côn trùng: Đại diện cho dân tộc bị đẩy khỏi mặt đất. Ông sẵn sàng phát động chiến tranh nhưng chấp nhận giải pháp di cư khi được trao một nơi sinh tồn phù hợp.
- Chunko: Cô bé côn trùng được Nobina cứu. Câu chuyện của cô cho thấy quan hệ hòa bình giữa hai giống loài từng có cơ hội hình thành.
Bối cảnh và thế giới trong phim
Bối cảnh trung tâm là Trái Đất mới, một hành tinh được tạo ra bên trong không gian của Bộ sáng thế. Địa hình và lịch sử của nó gần giống Trái Đất thật nhưng không hoàn toàn trùng khớp.
Phim lần lượt đi qua nhiều giai đoạn:
- Đại dương nguyên thủy và thời kỳ động vật cổ đại.
- Kỷ nguyên khủng long.
- Thời đồ đá.
- Xã hội tương tự thời Yayoi.
- Một đất nước giống Nhật Bản thời Heian.
- Các quốc gia trung cổ xảy ra chiến tranh tôn giáo.
- Thời cận đại mang dáng dấp Nhật Bản thời Taishō.
Bên dưới Nam Cực là một thế giới rỗng có trọng lực hướng về bề mặt bên trong. Người côn trùng xây dựng tại đây một nền văn minh với khí cụ bay, công nghệ biến hình và khả năng du hành thời gian vượt xa cư dân trên mặt đất.
Bảo bối, vật phẩm và năng lực nổi bật
- Bộ sáng thế: Tạo ra một hệ Mặt Trời và hành tinh có thể phát triển thành thế giới hoàn chỉnh. Đây là bảo bối quan trọng nhất của phim.
- Nguồn phóng xạ tiến hóa–thoái hóa: Làm tăng hoặc đảo ngược tốc độ tiến hóa. Việc tia sáng vô tình chiếu vào côn trùng là nguyên nhân ra đời của Homo Hachibilis.
- Bazooka bắt giữ: Được dùng để bắt Eusthenopteron lên khỏi biển trước khi tiến hành thúc đẩy tiến hóa.
- Túi dự phòng: Nobita mang theo khi một mình quan sát Nobina và dùng các bảo bối bên trong để bí mật hỗ trợ ông.
- Máy thời gian của người côn trùng: Có hình dạng giống sâu bướm, có thể đi vào những nhánh của siêu không gian để thoát khỏi Cảnh sát Thời gian.
- Khả năng cải trang: Người côn trùng có thể biến đổi hoặc tạo ngoại hình giống con người khi cần tiếp xúc với cư dân mặt đất.
- Bộ sáng thế sao chép: Được dùng ở hồi kết để chuẩn bị hành tinh thứ ba làm quê hương mới cho người côn trùng.
Quá trình sản xuất
Phim do Shibayama Tsutomu đạo diễn, Fujiko F. Fujio đảm nhiệm nguyên tác, kịch bản và vai trò tổng chỉ huy sản xuất. Shin-Ei Animation thực hiện hoạt hình, với TV Asahi và Shogakukan tham gia sản xuất; Toho phụ trách phát hành. Danh sách ê-kíp và diễn viên được ghi nhận trong hồ sơ phim của Eiga.com.
Truyện dài được đăng trên Monthly CoroCoro Comic từ số tháng 9 năm 1994 đến tháng 3 năm 1995. Fujiko F. Fujio từng xem đây là tác phẩm mang tính tổng kết đối với chủ đề “sáng thế” mà ông đã khai thác nhiều lần. Tuy nhiên, các vấn đề như tiến hóa sinh học, sự phát triển của văn minh và tôn giáo quá lớn để trình bày đầy đủ trong một truyện dài chưa đến 200 trang hoặc một phim khoảng 100 phút.
Eiga.com ghi thời lượng chiếu là 98 phút, trong khi một số cơ sở dữ liệu và bản phát trực tuyến ghi 97 phút. Bảng hồ sơ sử dụng mốc 98 phút theo dữ liệu phát hành điện ảnh; chênh lệch một phút nhiều khả năng xuất phát từ cách làm tròn hoặc phần danh đề của từng bản phim.
Âm nhạc
Nhạc nền do Kikuchi Shunsuke phụ trách.
- Nhạc mở đầu: “Doraemon no Uta”
Trình bày: Yamano Satoko
Sáng tác và phối khí: Kikuchi Shunsuke
Lời: Kusube Takumi - Nhạc kết thúc: “Sayonara ni Sayonara”
Trình bày: Kaientai
Lời: Takeda Tetsuya
Sáng tác: Chiba Kazuomi
Phối khí: Fujiwara Ikurō
“Sayonara ni Sayonara” được sử dụng trong phần danh đề khi các trang nhật ký hoàn chỉnh lần lượt xuất hiện. Ca khúc được xác nhận là bài hát kết thúc của phim trong danh mục âm nhạc Doraemon.
Jaian cũng tuyên bố sẽ biểu diễn một ca khúc mới trong phim, nhưng bài cậu hát thực tế vẫn là “Ore wa Jaian-sama da!”, ca khúc quen thuộc gắn với nhân vật.
Phát hành
Phim công chiếu tại Nhật Bản ngày 4 tháng 3 năm 1995 và được chiếu chung với phim ngắn 2112: The Birth of Doraemon. Eiga.com xác nhận đây là phim Doraemon điện ảnh thứ 16, do Toho phân phối.
Tại Việt Nam, tác phẩm được biết đến với tên Doraemon: Đấng toàn năng Nobita; bản dịch truyện trước đây còn sử dụng tên Đôrêmon: Lạc vào thế giới côn trùng. Tuy nhiên, chưa tìm thấy hồ sơ từ Cục Điện ảnh, HTV3 hoặc một đơn vị phát hành có bản quyền xác nhận ngày chiếu rạp, ngày phát sóng đầu tiên hay ngày phát hành đĩa chính thức của bản phim tại Việt Nam.
Một số nguồn tổng hợp ghi tên diễn viên Việt Nam theo dàn lồng tiếng Doraemon quen thuộc, nhưng chưa có tài liệu gốc xác nhận đơn vị thực hiện và hình thức phát hành. Vì vậy, bảng hồ sơ chỉ liệt kê dàn lồng tiếng Nhật Bản đã được kiểm chứng.
Phim không có giấy phân loại chiếu rạp Việt Nam được công bố. Mã K trong bảng là mức phân loại biên tập dành cho website, không phải chứng nhận của Cục Điện ảnh. Mức này được lựa chọn dựa trên nội dung có quái vật rết, cảnh hiến tế, nguy cơ chiến tranh và một số hình ảnh người côn trùng có thể gây sợ cho trẻ nhỏ. Để đối chiếu, Netflix Nhật Bản xếp phim ở mức 7+.
Doanh thu
Theo bảng thống kê năm 1995 của Hiệp hội các nhà sản xuất phim Nhật Bản – Eiren, chương trình chiếu chung gồm Nobita no Sōsei Nikki và 2112: The Birth of Doraemon đạt ¥1,3 tỷ doanh thu phân phối.
Con số này không phải doanh thu phòng vé riêng của Đấng toàn năng Nobita. Đây là doanh thu phân phối của toàn bộ chương trình chiếu đôi, theo cách thống kê phổ biến của ngành điện ảnh Nhật Bản trong giai đoạn đó. Chương trình đứng thứ năm trong danh sách phim nội địa có doanh thu phân phối cao nhất năm 1995.
Chủ đề và thông điệp
Trách nhiệm của người sáng tạo
Nobita ban đầu xem việc làm “thần” như một trò chơi. Đến cuối phim, cậu nhận ra một quyết định nhỏ của mình đã thay đổi số phận của cả một giống loài. Quyền năng không khiến Nobita trở nên toàn năng; điều quan trọng là cậu dám thừa nhận hậu quả và chịu trách nhiệm sửa chữa.
Tiến hóa không có con đường duy nhất
Loài người và người côn trùng đều là kết quả của những điều kiện tiến hóa khác nhau. Phim không coi người côn trùng là quái vật thuần túy mà miêu tả họ như một nền văn minh có lịch sử, khoa học và yêu cầu sinh tồn chính đáng.
Tín ngưỡng và sự can thiệp vào lịch sử
Những lần nhóm Nobita tạo ra “phép màu” khiến cư dân hình thành thần thoại và tôn giáo. Qua thời gian, các câu chuyện ấy bị diễn giải theo nhiều hướng, thậm chí trở thành nguyên nhân của hiến tế và chiến tranh. Phim đặt ra giới hạn đạo đức đối với việc can thiệp vào xã hội chỉ vì người can thiệp có công nghệ vượt trội.
Giải quyết xung đột bằng thương lượng
Không có phản diện nào bị đánh bại trong trận chiến cuối cùng. Tổng thống người côn trùng chấm dứt kế hoạch tấn công sau khi được trao một lựa chọn có thể bảo đảm tương lai cho dân tộc mình. Kết thúc nhấn mạnh việc tìm hiểu nguyên nhân xung đột và đáp ứng nhu cầu sinh tồn thay vì chỉ tiêu diệt đối phương.
Thông tin bên lề
- Đây là phim điện ảnh Doraemon thứ 16 nhưng tương ứng với truyện dài thứ 15.
- Phim được chiếu chung với 2112: The Birth of Doraemon, tác phẩm kể về quá trình Doraemon ra đời.
- Một phân đoạn người côn trùng dự định gây ra trận động đất lớn trên mặt đất đã được lên ý tưởng và thực hiện, nhưng bị cắt sau trận động đất Hanshin–Awaji ngày 17 tháng 1 năm 1995.
- Từ phim này, phông nền siêu không gian trong cảnh di chuyển bằng máy thời gian bắt đầu sử dụng hình ảnh đa giác dựng bằng máy tính.
- Đây là phim Doraemon đầu tiên có Kaientai trình bày ca khúc chủ đề.
- Trong truyện tranh, câu chuyện kết thúc khi nhóm Nobita nhận ra vẫn phải hoàn thành nhật ký. Bản điện ảnh bổ sung phần danh đề cho thấy cuốn nhật ký đã được viết xong.
- Các nhân vật giống Nobita, Jaian, Suneo, Shizuka và Dekisugi liên tục xuất hiện qua nhiều thời đại, tạo nên một lịch sử song song phản chiếu thế giới Doraemon.
- Con rết hai đầu không bị tiêu diệt bằng vũ khí. Chính nhóm Doraemon dụ hai đầu của nó tự quấn vào nhau rồi khiến lối ra của hang bị sập.
- Bitano và Emodoran tạo thành một cặp song hành tương ứng với Nobita và Doraemon, nhưng thuộc nền văn minh côn trùng.
