Doraemon: Nobita và mê cung thiếc là phim điện ảnh Doraemon thứ 14, được chuyển thể từ tác phẩm thứ 13 trong loạt truyện dài của Fujiko F. Fujio. Phim do Tsutomu Shibayama đạo diễn và được Toho phát hành tại Nhật Bản ngày 6 tháng 3 năm 1993.
Câu chuyện đưa Doraemon và nhóm bạn đến đảo Burikin, một khu nghỉ dưỡng tưởng như được tạo nên hoàn toàn từ đồ chơi bằng thiếc. Đằng sau khách sạn kỳ lạ là con tàu vũ trụ đến từ hành tinh Chamocha, nơi con người đã đánh mất khả năng tự lập sau một thời gian dài phụ thuộc vào máy móc.
Khác với nhiều phim Doraemon cùng thời, Doraemon bị bắt và hư hỏng ngay từ đầu cuộc phiêu lưu. Nobita cùng các bạn vì thế phải tự mình tìm cách giải cứu cậu, đồng thời giúp cư dân Chamocha chống lại cuộc nổi dậy của hoàng đế robot Napogistor.
Thông tin về thời lượng, ngày công chiếu, ê-kíp và dàn diễn viên Nhật Bản được đối chiếu từ Eiga.com, Apple TV Nhật Bản và hồ sơ chính thức của Doraeiga.
Nội dung phim chi tiết
Lời quảng cáo kỳ lạ trên truyền hình
Một đêm nọ, bố Nobita nhìn thấy quảng cáo về khách sạn Burikin trên chiếc tivi vốn đã kết thúc chương trình. Khách sạn được giới thiệu là nơi du khách có thể vừa tắm biển, vừa trượt tuyết trong cùng một kỳ nghỉ. Trong trạng thái ngái ngủ, ông còn trò chuyện với người trong quảng cáo và đặt phòng tại khách sạn.
Sáng hôm sau, Nobita vô cùng phấn khích khi nghe bố kể về chuyến du lịch. Cậu lập tức khoe với Shizuka, Jaian và Suneo. Tuy nhiên, gia đình Nobita không thể tìm thấy bất kỳ thông tin nào về khách sạn Burikin. Mọi người cho rằng bố Nobita chỉ nằm mơ, khiến Nobita trở thành đối tượng chế giễu của các bạn.
Nobita nài nỉ Doraemon đưa mình đi du lịch bằng bảo bối nhưng bị từ chối. Doraemon cảnh báo rằng nếu lúc nào cũng dựa vào bảo bối, Nobita sẽ dần mất khả năng tự giải quyết mọi việc.
Không lâu sau, một chiếc va li bí ẩn xuất hiện trước cửa nhà Nobita. Khi chiếc va li được mở ra, một cánh cổng hiện lên và dẫn đến một hòn đảo xa lạ. Doraemon xác nhận đây không phải bảo bối của mình nhưng vẫn cùng Nobita bước qua để khám phá.
Khách sạn Burikin và sự biến mất của Doraemon
Phía bên kia cánh cổng là đảo Burikin, nơi mọi công trình, phương tiện và nhân viên phục vụ đều trông giống đồ chơi bằng thiếc. Doraemon và Nobita được quản lý khách sạn Burikin cùng các robot Tap và Piero đón tiếp nồng nhiệt.
Hai người được thưởng thức đồ ăn, tắm biển và trượt tuyết hoàn toàn miễn phí. Tuy nhiên, Nobita liên tục yêu cầu Doraemon sử dụng bảo bối để giúp mình. Khi lên núi trượt tuyết, Doraemon miễn cưỡng đưa cho cậu một thiết bị trượt tốc độ cao và dặn đây là lần cuối mình chiều theo yêu cầu vô lý của Nobita.
Nobita không nghe hết hướng dẫn đã kích hoạt thiết bị rồi bị kéo đi mất kiểm soát. Trong lúc Doraemon đi tìm cậu, một phi thuyền của quân đội robot bất ngờ xuất hiện. Doraemon bị tấn công, bắt giữ và đưa khỏi hòn đảo.
Sau khi quay lại khách sạn, Nobita không tìm thấy Doraemon. Nhớ đến lời Doraemon từng nói sẽ trở về thế kỷ 22 nếu cậu tiếp tục ỷ lại, Nobita tưởng người bạn máy đã bỏ mình. Cậu vô tình đi xuống tầng hầm, nhìn thấy cánh cửa dẫn vào một mê cung tối tăm rồi hoảng sợ chạy về Trái Đất.
Ba ngày trôi qua nhưng Doraemon vẫn không trở lại. Để chứng minh chuyến du lịch của mình không phải lời nói dối, Nobita đưa Shizuka, Jaian và Suneo đến đảo Burikin qua cánh cổng trong chiếc va li.
Bí mật của đảo Burikin
Trong lúc nhóm bạn đang vui chơi, khách sạn Burikin bị một đội máy bay đồ chơi tấn công. Jaian và các bạn chống trả, sau đó phát hiện Doraemon đã bị quân đội robot bắt đi. Phi thuyền chở Doraemon nhanh chóng rời khỏi hòn đảo và bay vào không gian.
Ngay sau đó, toàn bộ đảo Burikin bắt đầu chuyển động. Hòn đảo thực chất là một con tàu vũ trụ khổng lồ được ngụy trang thành khu nghỉ dưỡng.
Cậu bé Sapio xuất hiện và giải thích rằng mình đến từ hành tinh Chamocha. Đảo Burikin vốn là biệt thự kiêm tàu vũ trụ của gia đình cậu. Sapio cùng các robot của khách sạn đã lang thang trong vũ trụ để tìm người có thể giúp giải phóng quê hương.
Dù không hài lòng vì bị đưa vào cuộc chiến mà không được báo trước, Nobita và các bạn quyết định giúp Sapio. Họ vừa muốn giải cứu người dân Chamocha, vừa phải tìm lại Doraemon.
Thảm họa trên hành tinh Chamocha
Chamocha từng là hành tinh có nền khoa học phát triển vượt bậc. Người dân tạo ra robot để thực hiện hầu hết công việc, sau đó phát triển hệ thống Imecon, cho phép điều khiển máy móc chỉ bằng suy nghĩ.
Cuộc sống ngày càng thuận tiện khiến con người không còn muốn tự đi lại hoặc lao động. Họ sử dụng các khoang di chuyển tự động và dần trở nên yếu đến mức không thể sinh hoạt bình thường nếu thiếu máy móc.
Cha của Sapio là Công tước Garion đã nhận ra mối nguy hiểm này. Ông xây dựng một mê cung khổng lồ bên dưới khách sạn Burikin và bí mật nghiên cứu phương án ngăn robot nổi loạn.
Trong khi đó, Napogistor – robot thiên tài được tạo ra để giúp con người phát minh máy móc – cho rằng con người đã trở thành sinh vật vô dụng. Hắn tự xưng hoàng đế, chỉ huy đội quân robot đảo chính và bắt toàn bộ cư dân Chamocha làm tù nhân.
Doraemon bị đưa đến Chamocha để thẩm vấn về nơi ẩn náu của Sapio. Vì thực sự không biết câu trả lời, Doraemon liên tục bị quân robot phóng điện tra khảo. Hệ thống bên trong cậu bị cháy hỏng hoàn toàn và cơ thể bị ném xuống biển.
Cuộc thám hiểm mê cung
Khi đảo Burikin đến Chamocha, nhóm bạn chia làm hai hướng. Jaian và Suneo sử dụng tàu ngầm đi do thám thủ đô Mechapolis. Nobita, Shizuka và Sapio tiến vào mê cung dưới khách sạn để tìm công trình nghiên cứu mà Garion để lại.
Mê cung được thiết kế với vô số lối rẽ, cạm bẫy và hành lang giống hệt nhau. Nhóm phải đi theo robot dẫn đường Guide Mouse nhưng chưa kịp đến trung tâm thì quân đội Napogistor phát hiện vị trí đảo Burikin.
Một cuộc tấn công quy mô lớn phá hủy phần lớn khách sạn và khiến mê cung sụp đổ. Guide Mouse bị hỏng, còn Nobita, Shizuka và Sapio mắc kẹt giữa những đường hầm. Khi lính robot đến gần, Sapio dùng chiếc va li dịch chuyển để buộc Nobita và Shizuka trở về Trái Đất.
Jaian và Suneo cũng gặp nguy hiểm trong lúc do thám. Hai người cải trang thành robot, tìm được khu vực giam giữ con người rồi đánh cắp một chiếc máy bay. Do điều khiển sai hướng, họ đáp xuống vùng Bắc Cực và tình cờ gặp ông già Noel.
Doraemon được hồi sinh
Trở về nhà mà không cứu được Doraemon, Nobita gần như tuyệt vọng. Khi ngồi trong chỗ ngủ của Doraemon, cậu tìm thấy chiếc Túi thần kỳ dự phòng. Vì hai chiếc túi của Doraemon được kết nối với nhau, Nobita và Shizuka chui vào túi dự phòng để lần theo vị trí của chiếc túi chính.
Hai người xuất hiện dưới đáy biển Chamocha và tìm thấy Doraemon trong tình trạng ngừng hoạt động. Nobita lấy Mini-Dora từ bên trong túi thần kỳ. Mini-Dora chui vào cơ thể Doraemon, sửa chữa các mạch điện bị phá hủy và giúp cậu hoạt động trở lại.
Sau khi đoàn tụ, Doraemon, Nobita và Shizuka trở lại đảo Burikin. Doraemon sử dụng Quả cầu dò đường mê cung để nhanh chóng xác định lộ trình, giải cứu Sapio và tiến đến phòng nghiên cứu trung tâm.
Tại đây, họ tìm thấy một chiếc đĩa chứa chương trình đặc biệt do Garion phát triển. Đó là virus máy tính có thể lan truyền qua mạng lưới Imecon và vô hiệu hóa toàn bộ đội quân robot của Napogistor.
Jaian và Suneo sau đó được ông già Noel đưa trở lại cùng những món đồ chơi đặc biệt. Doraemon cải tạo các món đồ chơi thành phương tiện chiến đấu để chuẩn bị cho cuộc phản công cuối cùng.
Cuộc chiến tại Mechapolis
Jaian và Suneo sử dụng đội quân đồ chơi cải tạo để gây náo loạn khắp Mechapolis, buộc quân đội Napogistor phải phân tán lực lượng. Trong lúc đó, Shizuka và Sapio bí mật tiến vào khu giam giữ, giải thoát những người dân Chamocha.
Doraemon và Nobita trực tiếp đối mặt Napogistor. Hai người đề nghị hắn chấm dứt chiến tranh và chung sống hòa bình với con người, nhưng Napogistor từ chối vì tin rằng robot mới là giống loài xứng đáng cai trị hành tinh.
Không còn lựa chọn khác, Doraemon bắn chiếc đĩa chứa virus vào miệng Napogistor. Virus kết nối với hệ thống Imecon và nhanh chóng truyền đến tất cả robot thuộc quân đội nổi loạn.
Khi chương trình được kích hoạt, những robot chiến đấu bắt đầu mất kiểm soát, đồng loạt hát một bài đồng dao rồi lần lượt ngừng hoạt động. Napogistor cũng bị vô hiệu hóa, kết thúc chế độ thống trị của robot.
Người dân Chamocha được giải phóng. Garion đề nghị mọi người xây dựng lại hành tinh bằng chính sức lao động của mình, đồng thời chỉ sử dụng máy móc như công cụ hỗ trợ. Sau cuộc phiêu lưu, Nobita nhận ra hậu quả của việc phụ thuộc quá mức vào Doraemon và quyết tâm tự giải quyết nhiều việc hơn.
Nhân vật
Doraemon
Doraemon bị bắt và hư hỏng trong phần lớn thời lượng phim. Việc cậu vắng mặt buộc Nobita cùng các bạn phải tự đưa ra quyết định. Sau khi được Mini-Dora sửa chữa, Doraemon trở lại và đóng vai trò chủ chốt trong việc tìm đường qua mê cung, phát tán virus và đánh bại Napogistor.
Nobita
Ban đầu Nobita liên tục đòi Doraemon sử dụng bảo bối. Khi Doraemon mất tích, cậu phải vượt qua tâm lý sợ hãi và tự tìm cách cứu người bạn của mình. Nobita cũng là người nhớ ra khả năng kết nối giữa hai chiếc túi thần kỳ, qua đó tìm được Doraemon dưới đáy biển.
Shizuka
Shizuka là người tin tưởng Nobita khi Jaian và Suneo cho rằng cậu nói dối về khách sạn Burikin. Cô đồng hành cùng Nobita trong mê cung, tham gia giải cứu Doraemon và hỗ trợ Sapio giải phóng các tù nhân Chamocha.
Jaian và Suneo
Jaian thể hiện lòng can đảm khi trực tiếp đối đầu đội máy bay đồ chơi. Suneo sử dụng kiến thức về máy móc để cùng Jaian cải trang, điều khiển phương tiện của quân địch và tạo ra cuộc náo loạn tại Mechapolis.
Sapio
Sapio là con trai của Công tước Garion và chủ nhân trẻ tuổi của đảo Burikin. Cậu lên đường tìm kiếm đồng minh sau khi Chamocha bị robot chiếm đóng. Sapio hiểu rõ cấu trúc mê cung nhưng cũng phải đối diện với nỗi sợ rằng cha mẹ mình đã không còn sống.
Burikin và Tap
Burikin là robot quản lý khách sạn, còn Tap là người bạn đồng hành có hình dáng thỏ đồ chơi. Cả hai trung thành với gia đình Sapio và tham gia hành trình giải phóng Chamocha.
Napogistor I
Napogistor là robot phát minh có trí tuệ cao, ban đầu được tạo ra để giúp con người sống thuận tiện hơn. Sau khi chứng kiến con người ngày càng yếu đuối, hắn kết luận rằng robot phải trở thành tầng lớp thống trị và tiến hành đảo chính.
Công tước Garion
Garion là cha Sapio và là một trong số ít người Chamocha nhận ra nguy cơ của việc phụ thuộc hoàn toàn vào máy móc. Ông xây dựng mê cung và phát triển virus máy tính như phương án cuối cùng nếu robot nổi loạn.
Bối cảnh và thế giới trong phim
Đảo Burikin
Đảo Burikin vừa là khu nghỉ dưỡng, vừa là một con tàu vũ trụ. Bãi biển, núi tuyết, khách sạn và những robot phục vụ được thiết kế giống một thế giới đồ chơi bằng thiếc. Đây cũng là lối vào mê cung chứa phòng nghiên cứu của Garion.
Hành tinh Chamocha
Chamocha là một hành tinh có nền công nghệ vượt xa Trái Đất. Tuy nhiên, sự tiện nghi cực đoan khiến con người mất khả năng lao động và tự chăm sóc bản thân. Sau cuộc đảo chính, hành tinh bị biến thành xã hội nơi robot cai trị còn con người bị giam giữ.
Mechapolis
Mechapolis là thủ đô và căn cứ trung tâm của Napogistor. Thành phố vận hành hoàn toàn bằng robot, từ lực lượng quân sự đến nhà máy và hệ thống quản lý tù nhân.
Mê cung thiếc
Mê cung nằm dưới khách sạn Burikin, gồm nhiều tầng và vô số hành lang đánh lạc hướng. Garion xây dựng nơi này để bảo vệ phòng nghiên cứu cùng chiếc đĩa chứa virus chống robot.
Bảo bối, vật phẩm và công nghệ nổi bật
- Chiếc va li dịch chuyển: Vật phẩm của gia đình Sapio, có thể tạo cánh cổng nối Trái Đất với đảo Burikin.
- Túi thần kỳ dự phòng: Được kết nối với chiếc túi trên bụng Doraemon, giúp Nobita và Shizuka tìm thấy cậu dưới đáy biển.
- Mini-Dora: Robot Doraemon thu nhỏ có khả năng chui vào cơ thể Doraemon để sửa chữa hệ thống bị hỏng.
- Quả cầu dò đường mê cung: Tự động khảo sát và chỉ ra tuyến đường chính xác qua các hành lang phức tạp.
- Thiết bị trượt tuyết tốc độ cao: Bảo bối khiến Nobita mất kiểm soát và gián tiếp tạo cơ hội để quân robot bắt Doraemon.
- Imecon: Hệ thống cho phép cư dân Chamocha điều khiển robot bằng suy nghĩ. Đây cũng là mạng lưới giúp virus của Garion lan truyền đến toàn bộ quân đội Napogistor.
- Đĩa virus: Chứa chương trình có khả năng làm rối loạn và vô hiệu hóa những robot tham gia cuộc nổi loạn.
- Đội quân đồ chơi: Những món quà của ông già Noel được Doraemon cải tạo thành phương tiện hỗ trợ cuộc tấn công Mechapolis.
Quá trình sản xuất
Nguyên tác được Fujiko F. Fujio đăng trên Monthly CoroCoro Comic trong các số từ tháng 9 đến tháng 12 năm 1992, sau đó tiếp tục ở số tháng 2 và tháng 3 năm 1993. Tác phẩm được xếp là phần thứ 13 của loạt truyện dài nhưng bản chuyển thể lại là phim điện ảnh Doraemon thứ 14.
Tsutomu Shibayama đảm nhận vai trò đạo diễn, trong khi Fujiko F. Fujio phụ trách nguyên tác, kịch bản và chỉ đạo sản xuất. Sadayoshi Tominaga phụ trách thiết kế nhân vật và giám sát hoạt họa; Shige Mori đảm nhiệm mỹ thuật; Hideko Takahashi và Tōru Osakabe phụ trách quay phim.
Phim được Shin-Ei Animation thực hiện với sự tham gia sản xuất của TV Asahi và Shogakukan. Tác phẩm tiếp tục sử dụng hoạt họa vẽ tay truyền thống, trong đó các thiết kế mang hình dáng đồ chơi bằng thiếc được đặt đối lập với không khí lạnh lẽo của xã hội máy móc tại Mechapolis.
Âm nhạc
Phần nhạc nền do Shunsuke Kikuchi sáng tác. Âm nhạc mở đầu mang màu sắc vui nhộn của một chuyến nghỉ dưỡng, sau đó chuyển sang âm hưởng bí ẩn và căng thẳng khi Doraemon bị bắt và nhóm bạn tiến vào mê cung.
Ca khúc mở đầu là “Doraemon no Uta”, do Satoko Yamano trình bày. Bài hát kết thúc “Nani ka Ii Koto Kitto Aru” do Wakako Shimazaki thể hiện, Tetsuya Takeda viết lời, Hiroaki Serizawa sáng tác và Takao Konishi phối khí. Thông tin ca khúc được lưu trong tuyển tập nhạc phim Doraemon của Nippon Columbia.
Trong bản lồng tiếng Việt phát trên HTV3, ca khúc mở đầu “Doraemon” do Huyền Chi trình bày. Ca khúc kết thúc được Việt hóa với tên “Cuộc sống đáng yêu”, do Nam Hương thể hiện.
Phát hành
Phim được Toho công chiếu tại Nhật Bản ngày 6 tháng 3 năm 1993. Chương trình chiếu chung còn có phim ngắn Dorami-chan: Hello Kyōryū Kids!! và tác phẩm giới thiệu xe năng lượng mặt trời Taiyō wa Tomodachi: Ganbare! Soraemon-gō.
Tại Việt Nam, phim từng được Công ty Điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh phát hành dưới dạng VCD. Sau đó, TVM Corp mua bản quyền, thực hiện bản lồng tiếng Việt và phát sóng lần đầu trên HTV3 ngày 21 tháng 12 năm 2012.
Mức P trong hồ sơ được sử dụng cho nội dung phù hợp với mọi lứa tuổi, tương ứng với mức G trên hồ sơ phát hành tại Nhật Bản. Phim không có hồ sơ chiếu rạp thương mại tại Việt Nam nên không có giấy phân loại rạp Việt Nam riêng.
Doanh thu
Theo thống kê năm 1993 của Hiệp hội các nhà sản xuất phim Nhật Bản – Eiren, chương trình chiếu gồm Nobita và mê cung thiếc, phim Dorami và phim ngắn về xe Soraemon đạt ¥1,65 tỷ doanh thu phân phối.
Đây là khoản doanh thu mà nhà phân phối nhận được từ toàn bộ chương trình chiếu chung, không phải tổng tiền bán vé và cũng không phải số liệu được tách riêng cho phim Doraemon. Tác phẩm đồng thời nhận giải Bạc xuất sắc tại Giải Doanh thu vàng Nhật Bản lần thứ 11.
Chủ đề và thông điệp
Hậu quả của việc phụ thuộc vào công nghệ
Cư dân Chamocha từng sử dụng robot để cải thiện cuộc sống nhưng dần giao toàn bộ công việc cho máy móc. Khi con người không còn khả năng tự vận động hoặc lao động, họ cũng mất đi quyền kiểm soát xã hội của mình.
Công nghệ phải phục vụ con người
Phim không phủ nhận lợi ích của khoa học. Robot trong khách sạn Burikin như Tap và Burikin vẫn là những người bạn trung thành. Vấn đề xuất hiện khi con người từ bỏ trách nhiệm và để công nghệ quyết định mọi mặt của cuộc sống.
Sự trưởng thành của Nobita
Nobita mở đầu câu chuyện bằng việc liên tục đòi bảo bối. Sau khi Doraemon bị bắt, cậu phải tự tìm đường, đưa ra quyết định và đối diện với hiểm nguy. Hành trình giải cứu Doraemon giúp Nobita hiểu rằng tình bạn không chỉ là nhận sự giúp đỡ mà còn phải biết bảo vệ người luôn ở bên mình.
Máy móc không hoàn toàn giống nhau
Napogistor đại diện cho công nghệ bị sử dụng sai mục đích, trong khi Burikin, Tap và Mini-Dora cho thấy robot vẫn có thể trở thành những người bạn đáng tin cậy. Khác biệt nằm ở cách chúng được tạo ra, sử dụng và lựa chọn hành động.
Thông tin bên lề
- Đây là phim điện ảnh Doraemon thứ 14 nhưng nguyên tác manga được đánh số là truyện dài thứ 13.
- Tên tiếng Nhật sử dụng chữ labyrinth theo cách đọc tiếng Anh cho từ “mê cung”, dù phần chữ Hán vẫn được viết là 迷宮.
- Trước khi có tên phát hành hiện tại, truyện từng được biết đến tại Việt Nam với các tên Bí mật mê cung Buriki và Bí mật mê cung Bliki.
- Đây là một trong số ít phim điện ảnh mà Doraemon bị hư hỏng hoàn toàn và vắng mặt trong phần lớn hành trình của nhóm bạn.
- Bộ phim đánh dấu việc Yōsuke Naka tiếp nhận vai bố Nobita trong loạt phim điện ảnh.
- Ông già Noel xuất hiện như một nhân vật có thật trong thế giới phim và trực tiếp giúp Jaian, Suneo trở lại chiến trường.
- Trong bản điện ảnh, sau khi trở về Trái Đất, Nobita nói rằng mình sẽ cố gắng không phụ thuộc quá nhiều vào Doraemon. Chi tiết này nhấn mạnh thông điệp rõ hơn so với phần kết của nguyên tác manga.
- Hiện chưa có phiên bản điện ảnh làm lại của Doraemon: Nobita và mê cung thiếc.
