Doraemon: Nobita và vương quốc robot là bộ phim điện ảnh thứ 23 thuộc loạt phim Doraemon, ra mắt tại Nhật Bản ngày 9 tháng 3 năm 2002. Phim do Shibayama Tsutomu đạo diễn, Kishima Nobuaki viết kịch bản và Shin-Ei Animation phụ trách sản xuất hoạt hình. Hồ sơ nhân sự, thời lượng và dàn lồng tiếng Nhật được ghi nhận trong cơ sở dữ liệu của Eiga.com.
Câu chuyện đưa Doraemon và nhóm bạn đến một hành tinh nơi con người từng chung sống bình đẳng với những robot có cảm xúc. Trật tự ấy bị phá vỡ khi Nữ hoàng Jeanne ban hành mệnh lệnh tước bỏ mạch cảm xúc của robot, biến họ thành những cỗ máy chỉ biết phục tùng.
Khác với Nobita và binh đoàn người sắt hay Nobita và mê cung thiếc, bộ phim không xây dựng robot như một thế lực đối địch với con người. Trọng tâm của tác phẩm là quyền được sống, được yêu thương và được nhìn nhận như một cá thể của những robot đã hình thành nhân cách. Vì Doraemon cũng là robot, vấn đề này trực tiếp chạm đến vị trí của cậu trong gia đình Nobita.
Nội dung phim chi tiết
Poko lạc đến Trái Đất
Tại Vương quốc Robot, quân lính dưới quyền Chỉ huy Dester đang truy bắt những robot phản đối “Mệnh lệnh cải tạo robot”. Maria và con trai Poko buộc phải chạy trốn. Trong lúc nguy cấp, Tiến sĩ Chapek sử dụng máy truyền tống để đưa Poko đi, nhưng cậu bị cuốn vào mê cung không-thời gian và mất liên lạc với quê nhà.
Ở Trái Đất, Suneo khoe con chó robot Asobo mới được mua. Nobita cũng muốn có một robot làm thú cưng, nhưng Doraemon không đồng ý và nhắc rằng bản thân cậu đã là một robot luôn ở bên Nobita. Vì tự ái, Nobita lén sử dụng máy đặt hàng của Bách hóa Tương lai.
Một sai sót khiến hàng loạt robot được chuyển đến cùng lúc. Chúng tỏa ra khắp khu phố và gây nên nhiều tình huống hỗn loạn. Doraemon phát hiện sự việc, thu hồi toàn bộ số hàng rồi gửi trả về tương lai. Tuy nhiên, Poko vẫn còn lại vì cậu không thuộc danh mục hàng hóa của Bách hóa Tương lai.
Sau khi kiểm tra, Doraemon xác định Poko không được chế tạo bằng công nghệ của Trái Đất. Cả nhóm quyết định tìm quê hương của cậu bằng cách lắp thiết bị định vị không-thời gian lên Cỗ máy thời gian.
Đến Vương quốc Robot
Chuyến đi đưa cả nhóm vào một mê cung không-thời gian đầy vật cản và những xoáy thời gian nguy hiểm. Hệ thống điều khiển tự động gặp trục trặc, buộc Suneo phải trực tiếp lái Cỗ máy thời gian. Sau nhiều lần suýt va chạm, họ đến được hành tinh của Poko.
Poko được đưa đến nhà Tiến sĩ Chapek và được sửa chữa. Tại đây, nhóm Doraemon biết rằng hành tinh này do con người cùng robot khai phá. Qua nhiều thế hệ chung sống, trí tuệ nhân tạo của robot phát triển đến mức họ có cảm xúc, quan hệ gia đình và ý thức cá nhân không khác con người.
Sau cái chết của cựu vương Eitom, con gái ông là Jeanne lên ngôi. Tin rằng cha mình chết vì sai lầm của một robot có cảm xúc, Jeanne ban hành Mệnh lệnh cải tạo robot. Những robot bị bắt sẽ bị tháo mạch cảm xúc và biến thành công cụ lao động tuyệt đối phục tùng.
Lo lắng cho Maria, Poko bí mật rời nhà Chapek để tìm mẹ. Doraemon và các bạn đuổi theo nhưng bị quân lính phát hiện. Doraemon che chắn cho Poko, trúng vũ khí của quân đội và bị bắt.
Trận chiến tại đấu trường
Sau khi nhận ra Doraemon là một robot đến từ hành tinh khác, Dester quyết định không cải tạo ngay mà đưa cậu vào cuộc đấu thép tại đấu trường. Đối thủ của Doraemon là Kong Fighter, robot chiến đấu khổng lồ đã trải qua hàng trăm trận bất bại.
Nhiều bảo bối Doraemon lấy ra trong lúc hoảng loạn không có tác dụng chiến đấu. Cuối cùng, cậu sử dụng Máy sao chép thật để tạo ra nhiều bản sao, khiến Kong Fighter không thể phân biệt mục tiêu. Những con Bọ chét gây nhột tiếp tục làm cả hai mất khả năng chiến đấu nghiêm túc, giúp Doraemon thoát khỏi tình thế nguy hiểm.
Nobita, Shizuka, Jaian, Suneo và Poko đến đấu trường giải cứu Doraemon. Khi Jeanne tuyên bố những robot thua trận phải bị cải tạo, Nobita phản đối và khẳng định Doraemon không phải một món đồ mà là người bạn của mình. Lời nói ấy trở thành một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của phim.
Cả nhóm dùng Chong chóng tre thoát khỏi đấu trường rồi quay về nhà Chapek. Doraemon cho Poko biết Maria vẫn chưa bị lấy mất cảm xúc và đang bị giam trong hoàng cung.
Bí mật của Thung lũng Cầu Vồng
Do quân đội tiếp tục truy lùng, Chapek hướng dẫn cả nhóm đi về phía tây, tìm một khối đá có hình khuôn mặt. Sau khi vượt qua sa mạc và bão cát, họ phát hiện một đường hầm dẫn tới Thung lũng Cầu Vồng – nơi con người và robot phản đối chính sách của Jeanne đang bí mật chung sống.
Trong lúc đó, Dester nhận thấy Jeanne bắt đầu hoài nghi về Mệnh lệnh cải tạo robot. Hắn âm mưu loại bỏ cô để chiếm lấy ngai vàng, khiến Jeanne rơi xuống vực. Poko tìm thấy và đưa cô về Thung lũng Cầu Vồng.
Tại đây, Jeanne được gặp lại Poko và chứng kiến một cộng đồng nơi robot với con người cùng lao động, vui chơi và chăm sóc lẫn nhau. Những ký ức về Maria – robot từng nuôi nấng cô – cũng dần trở lại.
Jeanne cuối cùng nhận ra sự thật: cha cô không chết vì robot phản bội hay mất kiểm soát. Trong tai nạn năm xưa, ông đã chủ động lao vào cứu một robot đang gặp nguy hiểm và hy sinh vì lý tưởng bình đẳng mà mình theo đuổi. Dester đã lợi dụng nỗi đau của Jeanne, bóp méo sự kiện để kích động lòng căm ghét robot.
Dester chiếm Vương quốc Robot
Jeanne quyết định trở về kinh thành, bãi bỏ Mệnh lệnh cải tạo robot và khôi phục chính sách chung sống giữa hai giống loài. Tuy nhiên, Dester đã công khai chiếm quyền và biến toàn bộ hoàng cung thành một pháo đài robot khổng lồ.
Để đối đầu với pháo đài, Nobita gắn Máy điều khiển mọi vật vào một công trình lớn gần đấu trường, biến nó thành robot chiến đấu. Cuộc giao tranh tạo cơ hội cho Doraemon đột nhập vào hoàng cung và giải cứu Maria.
Dester khởi động chế độ tên lửa của pháo đài. Doraemon, Maria và chính Dester bị mắc kẹt bên trong khi tên lửa lao về phía một tiểu hành tinh. Doraemon hiểu rằng cơ hội sống sót gần như không còn và nói lời từ biệt với Nobita.
Chapek muốn dùng máy truyền tống để cứu họ nhưng không xác định được tọa độ chính xác của tên lửa đang di chuyển. Đúng lúc đó, Poko cảm nhận được vị trí của Maria thông qua mối liên kết giữa hai mẹ con. Tín hiệu của Poko giúp Chapek khóa tọa độ và truyền tống Doraemon, Maria cùng Dester trở về chỉ vài giây trước vụ va chạm.
Chiếc mặt nạ của Dester vỡ ra, để lộ gương mặt giống hệt Chapek. Chapek xác nhận Dester là em trai sinh đôi của mình, từng là một nhà khoa học tài năng nhưng đã lựa chọn con đường thống trị.
Kết thúc
Jeanne bãi bỏ Mệnh lệnh cải tạo robot và cho hoàn trả các mạch cảm xúc đã bị tước bỏ. Khi hai cầu vồng xuất hiện trên bầu trời, cô tuyên bố sẽ xây dựng một Vương quốc Robot mới dựa trên lý tưởng của cha mình – nơi con người và robot được sống như những người bạn bình đẳng.
Poko đoàn tụ với Maria, còn nhóm Doraemon trở về Trái Đất. Trong cảnh cuối, Nobita ôm lấy mẹ vì vui mừng. Doraemon đứng bên cạnh và có phần chạnh lòng khi nghĩ rằng mình không có mẹ. Bà Tamako lập tức đón Doraemon vào lòng, khẳng định cậu cũng là một đứa con trong gia đình Nobi.
Nhân vật
Doraemon
Doraemon giữ vai trò trung tâm rõ rệt hơn nhiều phim điện ảnh khác. Việc cậu bị bắt vì là robot khiến cuộc đàn áp tại vương quốc không còn là vấn đề xa lạ. Qua cách Nobita và bà Tamako đối xử với Doraemon, phim chứng minh rằng quan hệ gia đình hay tình bạn không phụ thuộc vào nguồn gốc sinh học.
Nobita
Nobita là người vô tình mở đầu cuộc phiêu lưu khi đặt mua hàng loạt robot. Dù hành động ban đầu xuất phát từ lòng đố kỵ, cậu nhanh chóng thay đổi khi gặp Poko. Trong trận chiến cuối, Nobita trực tiếp điều khiển một công trình khổng lồ để chống lại pháo đài của Dester.
Poko
Poko là robot hình dáng thiếu niên và là con của Maria. Cậu có tình cảm, ký ức và nỗi sợ giống một đứa trẻ bình thường. Mối liên kết giữa Poko với Maria không chỉ mang ý nghĩa tình cảm mà còn trở thành chìa khóa cứu Doraemon ở đoạn kết.
Jeanne
Jeanne là nữ hoàng trẻ của Vương quốc Robot. Cô không hoàn toàn vô cảm mà bị tổn thương tâm lý và sự thao túng của Dester chi phối. Hành trình của Jeanne là quá trình đối diện với sự thật, thừa nhận sai lầm và chịu trách nhiệm khôi phục những gì mình đã phá hủy.
Maria
Maria là mẹ của Poko và từng chăm sóc Jeanne khi cô còn nhỏ. Nhân vật này đại diện cho tình mẫu tử vượt khỏi ranh giới giữa con người và máy móc. Chính ký ức về Maria giúp Jeanne nhận ra robot không phải những công cụ vô tri.
Tiến sĩ Chapek
Chapek là bác sĩ chuyên chữa trị robot và là người phát minh máy truyền tống. Ông phản đối chính sách cải tạo robot, giúp đỡ Poko cùng nhóm Doraemon và cuối cùng tiết lộ quan hệ anh em sinh đôi với Dester.
Dester
Dester là chỉ huy quân đội và kẻ thao túng Jeanne. Hắn lợi dụng cái chết của cựu vương để thúc đẩy chính sách đàn áp robot, sau đó tìm cách sát hại Jeanne và chiếm ngai vàng. Phim không giải thích đầy đủ nguyên nhân khiến Dester căm ghét robot, nhấn mạnh nhiều hơn vào tham vọng quyền lực của hắn.
Vương quốc Robot
Vương quốc nằm trên một hành tinh xa Trái Đất, được con người và robot từ nơi khác đến khai phá. Xã hội sử dụng chế độ quân chủ và mang phong cách kiến trúc, trang phục gần với châu Âu thời trung cổ, trong khi kỹ thuật chế tạo robot, truyền tống vật chất và du hành không gian lại rất phát triển.
Hai khu vực tương phản quan trọng gồm:
- Kinh thành: Trung tâm quyền lực của Jeanne và Dester, nơi robot bị bắt giữ, tháo bỏ cảm xúc và đưa vào lao động cưỡng bức.
- Thung lũng Cầu Vồng: Cộng đồng bí mật do những người phản đối chính sách cải tạo xây dựng. Con người và robot tại đây sống bình đẳng, thể hiện mô hình xã hội mà cựu vương Eitom từng mong muốn.
- Mê cung không-thời gian: Không gian hỗn loạn nối Trái Đất với hành tinh của Poko. Nơi đây có nhiều vật cản và xoáy thời gian, khiến việc di chuyển bằng Cỗ máy thời gian trở nên nguy hiểm.
Bảo bối, vật phẩm và công nghệ nổi bật
- Máy đặt hàng Bách hóa Tương lai: Thiết bị được Nobita sử dụng để mua robot và vô tình khiến Poko xuất hiện trên Trái Đất.
- Thiết bị định vị không-thời gian: Bộ phận lắp thêm cho Cỗ máy thời gian, cho phép lần theo con đường Poko đã đi qua.
- Máy sao chép thật: Tạo ra nhiều bản sao vật lý của đối tượng được ghi hình. Doraemon dùng nó để đánh lạc hướng Kong Fighter.
- Bọ chét gây nhột: Những robot nhỏ hình bọ chét khiến đối tượng bị cù đến mức mất khả năng chiến đấu.
- Máy điều khiển mọi vật: Biến vật thể được gắn thiết bị thành một cỗ máy có thể điều khiển. Nobita dùng bảo bối này để tạo đối trọng với pháo đài robot của Dester.
- Máy truyền tống của Chapek: Có khả năng chuyển vật chất tức thời giữa những địa điểm rất xa. Thiết bị đưa Poko đến Trái Đất và cứu Doraemon, Maria cùng Dester ở cuối phim.
- Mạch cảm xúc: Bộ phận tạo nên cảm xúc và nhân cách của robot. Việc cưỡng ép tháo bỏ bộ phận này là nền tảng cho xung đột đạo đức của toàn bộ câu chuyện.
Quá trình sản xuất
Phim do Shibayama Tsutomu đạo diễn và Kishima Nobuaki viết kịch bản dựa trên hệ thống nhân vật do Fujiko F. Fujio sáng tạo. Phần hoạt hình được Shin-Ei Animation thực hiện, phối hợp sản xuất cùng TV Asahi và Shogakukan. Danh sách nhân sự chính thức còn ghi nhận Tominaga Sadayoshi phụ trách đạo diễn hoạt họa, Kawaguchi Masaaki làm giám đốc mỹ thuật và Umeda Toshiyuki phụ trách hình ảnh.
Đây là phim Doraemon cuối cùng có phần hình ảnh chính được thực hiện bằng kỹ thuật tô màu trên cel truyền thống. Một số cảnh cùng phần mở đầu và kết thúc đã sử dụng kỹ thuật số; từ bộ phim năm 2003, loạt phim chuyển sang quy trình tô màu kỹ thuật số hoàn toàn.
Tác phẩm cũng là phim điện ảnh Doraemon đầu tiên có website quảng bá riêng. Trong đoạn giới thiệu phát trên truyền hình vào mùa thu năm 2001, phim từng được gọi là Nobita và Đế quốc Robot, trước khi tên chính thức được đổi thành Nobita và Vương quốc Robot.
Phiên bản manga do Okada Yasunori thực hiện được đăng trên CoroCoro Comic trong tháng 2 và tháng 3 năm 2002. Đây là bản chuyển thể của câu chuyện điện ảnh, không phải truyện dài nguyên tác do Fujiko F. Fujio trực tiếp sáng tác.
Âm nhạc
Nhạc nền của phim do Horii Katsumi phụ trách. Ba ca khúc chính gồm:
- “Doraemon no Uta” – ca khúc mở đầu do Yamano Satoko trình bày; Kusube Takumi viết lời và Kikuchi Shunsuke sáng tác.
- “Hitori Janai ~I’ll Be There~” – ca khúc trong phim do KONISHIKI và Niiyama Chiharu trình bày.
- “Issho ni Arukō ~Walking Into Sunshine~” – ca khúc kết thúc do KONISHIKI trình bày; BANANA ICE sáng tác và Sawada Kan tham gia hòa âm.
Phần nhạc mang màu sắc tươi sáng, nhấn mạnh sự gắn kết giữa những cá thể khác biệt. Bản phát sóng tiếng Việt sử dụng ca khúc mở đầu “Doraemon” do Huyền Chi thể hiện và ca khúc kết thúc “Mùa vui” do Trí Luân trình bày.
Phát hành
Phim được Toho phát hành tại Nhật Bản ngày 9 tháng 3 năm 2002. Khi chiếu rạp, phim nằm trong chương trình gồm ba tác phẩm: Nobita và vương quốc robot, phim ngắn Boku no Umareta Hi và The Doraemons: Goal! Goal! Goal!!. Thông tin chương trình chiếu ghép được xác nhận trong thống kê điện ảnh Nhật Bản năm 2002.
Tại Việt Nam, phim không có đợt phát hành rạp được xác nhận. TVM Corp. mua bản quyền, thực hiện lồng tiếng Việt và phát sóng phim lần đầu trên HTV3 vào ngày 15 tháng 3 năm 2013. Trang lưu trữ của HTV3 vẫn còn hồ sơ chương trình và trailer.
Dàn lồng tiếng Việt được ghi nhận gồm Nguyễn Thụy Thùy Tiên trong vai Doraemon, Nguyễn Anh Tuấn trong vai Nobita, Trương Ngọc Châu trong vai Shizuka, Lâm Quốc Tín trong vai Jaian, Thái Minh Vũ trong vai Suneo, Lưu Ái Phương trong vai Poko và Lê Hà Khánh Vân trong vai Jeanne.
Do phim chỉ được phát sóng truyền hình tại Việt Nam, không có giấy phân loại chiếu rạp Việt Nam được công bố. Mã P trong bảng hồ sơ là mức phân loại biên tập tương ứng với tính chất phim gia đình và mức phổ biến dành cho mọi lứa tuổi, không phải chứng nhận rạp phát hành năm 2013.
Doanh thu
Theo Hiệp hội các nhà sản xuất phim Nhật Bản, chương trình Doraemon phát hành tháng 3 năm 2002 đạt doanh thu phòng vé ¥2,31 tỷ. Con số này được thống kê chung cho cả ba phim chiếu cùng suất, gồm phim dài Nobita và vương quốc robot và hai phim ngắn đi kèm; không có số liệu chính thức tách riêng phần doanh thu của phim dài.
Vì vậy, khi nhập dữ liệu doanh thu, cách ghi chính xác nhất là “¥2,31 tỷ – doanh thu chương trình chiếu ghép”, thay vì xem toàn bộ số tiền này là doanh thu độc lập của riêng bộ phim.
Chủ đề và thông điệp
Robot không chỉ là công cụ
Ngay từ đầu phim, Nobita muốn có một robot như món đồ chơi trong khi Doraemon – một robot có cảm xúc – đã luôn ở bên cậu. Hành trình tại Vương quốc Robot giúp Nobita nhận ra sự khác biệt giữa sở hữu một cỗ máy và xây dựng quan hệ với một cá thể có suy nghĩ riêng.
Cảm xúc tạo nên nhân cách
Mạch cảm xúc không đơn thuần là một linh kiện. Khi bộ phận này bị tháo bỏ, robot vẫn có thể làm việc nhưng mất đi ký ức tình cảm, lòng trắc ẩn và khả năng lựa chọn. Bộ phim qua đó đặt câu hỏi về việc một sinh thể được xác định bằng cơ thể, nguồn gốc hay đời sống tinh thần.
Định kiến hình thành từ nỗi sợ
Jeanne không sinh ra với lòng căm ghét robot. Cô bị tổn thương bởi cái chết của cha và để Dester biến nỗi đau thành định kiến. Sự thay đổi của cô cho thấy định kiến có thể bị phá vỡ khi con người dám đối diện sự thật và tiếp xúc trực tiếp với những người từng bị mình xa lánh.
Gia đình không bị giới hạn bởi huyết thống
Poko và Maria là hai robot nhưng có tình mẫu tử chân thành. Maria cũng từng chăm sóc Jeanne như con ruột. Ở cảnh cuối, bà Tamako công nhận Doraemon là một thành viên trong gia đình Nobi. Ba mối quan hệ này cùng khẳng định rằng gia đình được tạo nên từ tình yêu và sự chăm sóc, không phải từ cấu tạo cơ thể.
Thông tin bên lề
- Đây là phim điện ảnh Doraemon thứ 23 và là tác phẩm cuối cùng của loạt phim được sản xuất chủ yếu bằng kỹ thuật hoạt hình cel.
- Một phần hình ảnh, đặc biệt là đoạn mở đầu và kết thúc, đã được thực hiện bằng kỹ thuật số.
- Tên phim trong đoạn quảng bá đầu tiên là Nobita và Đế quốc Robot, dù chữ “đế quốc” vẫn được đọc là “Kingdom”.
- Tominaga Sadayoshi, người tham gia nhiều phim Doraemon từ đầu thập niên 1980, thực hiện tác phẩm điện ảnh cuối cùng của ông trong vai trò đạo diễn hoạt họa chính ở bộ phim này.
- Tên Jeanne được lấy cảm hứng từ Jeanne d’Arc, còn tên Tiến sĩ Chapek gợi liên tưởng đến nhà văn Karel Čapek – người góp phần phổ biến thuật ngữ “robot”.
- Kong Fighter ban đầu là đối thủ của Doraemon nhưng sau thất bại đã giúp nhóm bạn trốn khỏi đấu trường.
- Gonsuke và Onabe vốn là những nhân vật robot xuất thân từ tác phẩm 21 Emon của Fujiko F. Fujio.
- Một số cơ sở dữ liệu Nhật Bản làm tròn thời lượng phim thành 80 phút; thời lượng thường được ghi trong hồ sơ Doraemon là 81 phút.
- Đây là một trong những phim Doraemon tập trung rõ nhất vào bản thân Doraemon với tư cách một robot có nhân cách, thay vì chỉ xem cậu như người cung cấp bảo bối cho nhóm Nobita.
