Doraemon: Nobita và hành tinh muông thú là phim hoạt hình điện ảnh Nhật Bản ra mắt năm 1990, đồng thời là phim dài thứ 11 trong loạt phim điện ảnh Doraemon. Tác phẩm được chuyển thể từ truyện dài cùng tên của Fujiko F. Fujio, do Shibayama Tsutomu đạo diễn và Shin-Ei Animation sản xuất.
Bộ phim đưa Doraemon và nhóm bạn đến một hành tinh nơi những loài vật đã tiến hóa, biết nói và xây dựng một nền văn minh hiện đại. Đằng sau vẻ ngoài yên bình của thế giới ấy là lịch sử liên quan đến một hành tinh bị ô nhiễm, một thiết bị đến từ thế kỷ 22 và âm mưu xâm lược của tổ chức Nimuge cực đoan.
Khác với nhiều cuộc phiêu lưu tập trung vào kho báu hoặc những nền văn minh cổ đại, bộ phim sử dụng câu chuyện khoa học viễn tưởng để nói về ô nhiễm, phá rừng, chiến tranh hạt nhân và trách nhiệm của con người đối với môi trường. Thời lượng 100 phút, ngày chiếu và ê-kíp chính được ghi nhận trong hồ sơ phim trên Eiga.com.
Nội dung phim
Làn sương màu hồng
Câu chuyện mở đầu khi khu rừng trên ngọn đồi phía sau trường học của Nobita đứng trước nguy cơ bị san lấp để phục vụ một dự án phát triển đô thị. Mẹ Nobita cùng những người dân trong khu phố tham gia phản đối kế hoạch này vì lo ngại hậu quả đối với môi trường sống.
Một đêm nọ, Nobita tỉnh giấc và nhìn thấy một làn sương màu hồng kỳ lạ tràn vào phòng. Trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê, cậu bước vào màn sương rồi bất ngờ xuất hiện giữa một khu rừng rậm. Tại đây, Nobita nhìn thấy những con vật đi bằng hai chân, mặc quần áo và sinh hoạt giống con người.
Nobita nhanh chóng trở về nhà và cho rằng mọi chuyện chỉ là một giấc mơ. Tuy nhiên, bông hoa lạ cậu mang theo từ khu rừng chứng minh rằng chuyến đi đã thực sự xảy ra. Mẹ Nobita giữ lại bông hoa và ép nó vào một cuốn sách.
Khi làn sương xuất hiện lần nữa, Doraemon đi cùng Nobita để kiểm chứng câu chuyện. Sau khi vượt qua vùng không gian hỗn loạn bên trong màn sương, hai người đến một hành tinh xa lạ và cứu một cậu bé có gương mặt giống chó khỏi dòng nước xiết. Cậu bé tự giới thiệu mình là Chippo.
Hành tinh của các loài vật
Chippo đưa Doraemon và Nobita về nhà. Tại đây, họ phát hiện cư dân của hành tinh đều là những loài vật đã tiến hóa, có trí tuệ và hình dáng gần giống con người.
Nền văn minh trên Hành tinh Muông thú phát triển theo hướng thân thiện với môi trường. Cư dân sử dụng năng lượng sạch, phương tiện không thải khói, xử lý chất thải hiệu quả và sản xuất thực phẩm mà không phá hủy hệ sinh thái. Họ sống hòa bình, gần như không có chiến tranh hay xung đột giữa các loài.
Trong chuyến đi tiếp theo, Doraemon và Nobita đưa Shizuka đến thăm hành tinh. Jaian và Suneo bí mật bám theo nhưng bị lạc trong làn sương. Thay vì đến đúng Hành tinh Muông thú, hai cậu rơi vào một thế giới hoang tàn, không khí ô nhiễm và mưa độc phủ kín bề mặt. Tại đó, họ nhìn thấy những sinh vật bí ẩn đeo mặt nạ phòng độc và mặc trang phục bảo hộ.
Sau khi trốn thoát và gặp lại nhóm Doraemon, Jaian và Suneo kể về những kẻ đáng sợ mà họ vừa nhìn thấy. Chippo cho biết chúng giống với “Nimuge” – những ác quỷ xuất hiện trong truyền thuyết của hành tinh.
Truyền thuyết về thần linh và Cầu thang Ánh sáng
Theo truyền thuyết của cư dân Hành tinh Muông thú, tổ tiên họ từng sống trên một mặt trăng bị Nimuge thống trị. Một vị thần đã xuất hiện, ban cho các loài vật trí tuệ rồi đưa họ đến hành tinh mới bằng “Con tàu của các vì sao” và “Cầu thang Ánh sáng”.
Chippo tin rằng dấu tích của con tàu vẫn còn nằm trong Khu rừng Cấm. Cậu muốn tìm kiếm nó để chứng minh truyền thuyết là sự thật.
Doraemon dần phát hiện Cầu thang Ánh sáng không phải phép màu. Làn sương màu hồng thực chất được tạo ra bởi Khí gas đi đâu cũng được, một bảo bối thế kỷ 22 hoạt động tương tự Cánh cửa thần kỳ nhưng sử dụng khí để kết nối các địa điểm. Sản phẩm từng bị ngừng lưu hành vì hoạt động không ổn định.
Trong quá khứ, một nhà khoa học thế kỷ 22 đã tiến hành thí nghiệm làm các loài vật tiến hóa. Người này sau đó sử dụng thiết bị tạo sương để đưa chúng rời khỏi thế giới ô nhiễm và xây dựng một nền văn minh mới. Theo thời gian, sự kiện khoa học ấy được truyền lại dưới hình thức một câu chuyện thần thoại.
Khi khí gas cạn dần, lối đi giữa Trái Đất và Hành tinh Muông thú biến mất. Doraemon cùng các bạn kịp trở về nhà nhưng cho rằng họ sẽ không bao giờ gặp lại Chippo.
Tín hiệu cầu cứu
Ít lâu sau, Nobita nhận được tín hiệu từ chiếc điện thoại không dây từng trao cho Chippo. Qua đường truyền chập chờn, nhóm bạn biết Hành tinh Muông thú đang bị tấn công.
Do con đường bằng khí gas không còn hoạt động, Doraemon sử dụng Thuyền cứu hộ vũ trụ. Thiết bị có thể xác định một hành tinh dựa trên mẫu vật có nguồn gốc từ nơi đó. Bông hoa mà mẹ Nobita đã ép vào sách trở thành dữ liệu dẫn đường, giúp cả nhóm quay lại Hành tinh Muông thú.
Khi đến nơi, họ nhận thấy nhiều công trình đã bị phá hủy. Chippo bị mắc kẹt trong đống đổ nát, còn Romi – em họ của cậu – đã bị quân xâm lược bắt cóc.
Những kẻ tấn công chính là các Nimuge mà Jaian và Suneo từng nhìn thấy. Chúng đến từ một thiên thể được gọi là Hành tinh Địa Ngục, nơi nền văn minh cũ đã phá hủy môi trường bằng ô nhiễm và chiến tranh hạt nhân. Không khí tại đó độc hại đến mức cư dân phải thường xuyên sử dụng mặt nạ và trang phục bảo hộ.
Nobita giải cứu Romi
Nhóm Doraemon tìm đến Khu rừng Cấm để truy tìm Con tàu của các vì sao trong truyền thuyết. Doraemon sử dụng Mặt trăng may mắn, bảo bối giúp một người liên tục gặp may trong ba giờ. Nhờ hiệu lực của bảo bối, Nobita tìm được con tàu bị chôn vùi.
Con tàu bất ngờ khởi động và đưa Nobita một mình đến Hành tinh Địa Ngục. Dựa vào vận may còn lại, cậu cải trang, trà trộn vào căn cứ của quân Nimuge và tránh được nhiều lần kiểm tra.
Tại đây, Nobita gặp một người đang hoạt động bí mật trong hàng ngũ địch. Người này thực chất là thành viên của cảnh sát liên bang, được cử đến điều tra tổ chức xâm lược. Nhờ sự hỗ trợ của anh, Nobita tìm thấy nơi giam Romi và đưa cô bé trốn khỏi căn cứ.
Cuộc giải cứu cho thấy không phải tất cả cư dân Nimuge đều tham gia âm mưu xâm lược. Lực lượng tấn công Hành tinh Muông thú là một tổ chức cực đoan mang tên Đoàn Gián, lợi dụng tình trạng suy kiệt tài nguyên để chiếm một thế giới khác.
Cuộc chiến bảo vệ hành tinh
Sau khi Nobita và Romi trở về, Doraemon giúp cư dân chuẩn bị phòng thủ. Các bảo bối được sử dụng để tạo chướng ngại, làm chậm tàu chiến và ngăn bước tiến của quân xâm lược. Mục đích của nhóm là bảo vệ người dân chứ không tiêu diệt đối phương.
Jaian và Suneo ban đầu vẫn sợ hãi sau trải nghiệm trên Hành tinh Địa Ngục, nhưng cuối cùng quyết định ở lại chiến đấu cùng bạn bè. Chippo cũng vượt qua sự thiếu tự tin để bảo vệ gia đình và quê hương.
Khi Đoàn Gián tung lực lượng áp đảo vào trận chiến, một hạm đội khác bất ngờ xuất hiện. Đây không phải quân tiếp viện của kẻ xâm lược mà là cảnh sát liên bang, được dẫn đường bởi điệp viên đã giúp Nobita. Họ vô hiệu hóa các tàu chiến và bắt giữ thủ lĩnh Đoàn Gián.
Trước khi bị áp giải, tên thủ lĩnh tháo mặt nạ và hít thở bầu không khí trong lành của Hành tinh Muông thú. Hành động này cho thấy điều hắn thèm muốn nhất không chỉ là lãnh thổ hay tài nguyên mà còn là thứ không khí bình thường mà thế giới của hắn đã đánh mất.
Hòa bình được lập lại. Doraemon, Nobita, Shizuka, Jaian và Suneo chia tay Chippo cùng những người bạn mới để trở về Trái Đất.
Ở phần kết, dự án san lấp khu rừng sau trường bị đình chỉ vô thời hạn. Chi tiết này nối cuộc khủng hoảng của Hành tinh Địa Ngục với vấn đề môi trường ngay tại quê nhà Nobita, khép lại câu chuyện bằng một tín hiệu hy vọng.
Nhân vật
Doraemon
Doraemon nhận ra bản chất của làn sương và sử dụng những bảo bối cần thiết để đưa nhóm trở lại Hành tinh Muông thú. Trong trận chiến cuối, cậu đóng vai trò tổ chức phòng thủ và hạn chế thương vong cho cả hai phía.
Nobita
Nobita là người đầu tiên phát hiện Hành tinh Muông thú. Dù thường xuyên sợ hãi và vụng về, cậu dám một mình đến căn cứ Nimuge để giải cứu Romi. Bông hoa Nobita mang về từ chuyến đi đầu tiên cũng trở thành chìa khóa giúp cả nhóm xác định vị trí hành tinh.
Shizuka
Shizuka nhanh chóng đồng cảm với cư dân nơi đây và đặc biệt quan tâm đến số phận của Romi. Cô cũng là một trong những người đầu tiên nhận ra sự tương đồng giữa Cầu thang Ánh sáng trong truyền thuyết và bảo bối tạo sương của thế kỷ 22.
Jaian
Jaian bị ám ảnh bởi những gì nhìn thấy trên Hành tinh Địa Ngục. Tuy vậy, khi cuộc xâm lược xảy ra, cậu vượt qua nỗi sợ và tham gia bảo vệ cư dân Hành tinh Muông thú.
Suneo
Suneo cùng Jaian vô tình khám phá nguồn gốc của Nimuge. Cậu có phản ứng hoảng loạn trước thế giới ô nhiễm nhưng vẫn sát cánh với nhóm trong trận chiến cuối cùng.
Chippo
Chippo là một cậu bé thuộc loài chó sống trên Hành tinh Muông thú. Tính tò mò của cậu dẫn nhóm Doraemon đến truyền thuyết về Con tàu của các vì sao. Chippo cũng là người gửi tín hiệu cầu cứu khi hành tinh bị tấn công.
Romi
Romi là em họ của Chippo. Việc cô bé bị Đoàn Gián bắt cóc khiến Nobita quyết định thâm nhập Hành tinh Địa Ngục. Romi được Nobita và điệp viên cảnh sát liên bang giải cứu.
Đoàn Gián
Đoàn Gián là tổ chức Nimuge cực đoan tiến hành cuộc xâm lược. Chúng muốn chiếm Hành tinh Muông thú vì nơi đây có không khí sạch và nguồn tài nguyên mà quê hương chúng không còn sở hữu.
Bối cảnh và thế giới trong phim
Hành tinh Muông thú
Đây là một thế giới xanh, sạch và có nền khoa học phát triển cao. Công nghệ được sử dụng để giảm chất thải, bảo vệ hệ sinh thái và phục vụ đời sống thay vì khai thác môi trường đến cạn kiệt.
Cư dân trên hành tinh là hậu duệ của những loài vật từng được một nhà khoa học thế kỷ 22 giúp tiến hóa. Lịch sử di cư của họ dần biến thành truyền thuyết về thần linh, Con tàu của các vì sao và Cầu thang Ánh sáng.
Khu rừng Cấm
Khu rừng lưu giữ các di tích liên quan đến nguồn gốc của cư dân Hành tinh Muông thú. Đây cũng là nơi Con tàu của các vì sao bị chôn vùi sau cuộc di cư từ Hành tinh Địa Ngục.
Hành tinh Địa Ngục
Hành tinh Địa Ngục từng có một nền văn minh phát triển nhưng bị tàn phá bởi ô nhiễm và chiến tranh hạt nhân. Bầu trời u ám, mưa độc và không khí không thể hít thở trực tiếp khiến cư dân phải mặc đồ bảo hộ.
Bộ phim không miêu tả toàn bộ người Nimuge là kẻ xấu. Chính quyền và cảnh sát liên bang vẫn duy trì trật tự, trong khi cuộc xâm lược do một tổ chức cực đoan tiến hành.
Khu rừng sau trường Nobita
Khu rừng trên Trái Đất là hình ảnh thu nhỏ của vấn đề trung tâm trong phim. Nếu con người chỉ quan tâm đến lợi ích phát triển trước mắt, thế giới của Nobita cũng có thể đi theo con đường từng biến quê hương Nimuge thành một vùng đất chết.
Bảo bối và vật phẩm nổi bật
- Khí gas đi đâu cũng được: Tạo ra một màn sương kết nối những địa điểm khác nhau. Đây là nguyên mẫu thực tế của “Cầu thang Ánh sáng” trong truyền thuyết.
- Thuyền cứu hộ vũ trụ: Xác định và bay đến một hành tinh dựa trên mẫu vật có nguồn gốc từ nơi đó. Bông hoa được Nobita mang về trở thành dữ liệu dẫn đường.
- Mặt trăng may mắn: Giúp người sử dụng liên tục gặp may trong ba giờ. Nobita dùng bảo bối này để tìm Con tàu của các vì sao và giải cứu Romi.
- Điện thoại không dây: Phương tiện giúp Chippo liên lạc với Nobita sau khi đường đi bằng màn sương biến mất.
- Con tàu của các vì sao: Phương tiện từng đưa tổ tiên cư dân Hành tinh Muông thú rời khỏi thế giới ô nhiễm. Về sau, con tàu đưa Nobita đến căn cứ của Nimuge.
- Chong chóng tre: Được sử dụng để di chuyển và thám hiểm những khu vực hiểm trở trên hành tinh.
Quá trình sản xuất
Bộ phim được xây dựng từ truyện dài do Fujiko F. Fujio sáng tác. Ông đồng thời đảm nhiệm phần nguyên tác, kịch bản và vai trò tổng chỉ đạo sản xuất. Shibayama Tsutomu làm đạo diễn, Tominaga Sadayoshi phụ trách đạo diễn hoạt họa, Takano Masamichi làm giám đốc mỹ thuật và Kikuchi Shunsuke sáng tác nhạc.
Các nhà sản xuất được ghi nhận gồm Besshi Sōichi, Yamada Toshihide, Koizumi Yoshiaki và Katō Morihiro. Fujiko Pro cùng Asatsu tham gia hỗ trợ sản xuất. Danh sách nhân sự và diễn viên gốc được công bố trong hồ sơ tác phẩm của Eiga.com.
Thiết kế của hai thế giới đối lập trực tiếp với nhau. Hành tinh Muông thú có màu sắc tươi sáng, cây cối và những công trình hòa vào thiên nhiên; Hành tinh Địa Ngục sử dụng tông màu tối, những khu đô thị đổ nát, mưa độc và mặt nạ phòng hộ. Sự tương phản giúp thông điệp môi trường trở thành một phần của hình ảnh thay vì chỉ xuất hiện trong lời thoại.
Âm nhạc
Âm nhạc trong phim do Kikuchi Shunsuke phụ trách. Ca khúc mở đầu là Doraemon no Uta, do Yamano Satoko trình bày. Bài hát kết thúc Ten Made Todoke do Takeda Tetsuya thể hiện, mang màu sắc trầm lắng và nhân văn phù hợp với chủ đề môi trường của tác phẩm.
Trong bản lồng tiếng Việt phát trên HTV3, các ca khúc được Việt hóa. Bài mở đầu Doraemon do Huyền Chi trình bày, trong khi ca khúc cuối phim mang tên Vì ta là người, do Tiến Đạt thể hiện. Thông tin về các bài hát và dàn lồng tiếng Việt được ghi nhận trong hồ sơ phát hành tiếng Việt của phim.
Phát hành
Phim được Toho phát hành tại Nhật Bản vào ngày 10 tháng 3 năm 1990. Trong đợt chiếu ban đầu, phim được trình chiếu cùng phim ngắn Chinpui: Eri-sama Katsudō Daishashin. Tác phẩm hiện có trang lưu trữ riêng trên website chính thức Doraeiga.
Toho phát hành bản VHS đầu tiên vào ngày 1 tháng 12 năm 1990. Pony Canyon tiếp tục phát hành VHS vào năm 1997, DVD vào ngày 20 tháng 11 năm 2002 và bản DVD giá phổ thông vào năm 2010.
Tại Việt Nam, phim từng xuất hiện dưới dạng VCD thuyết minh do Công ty Điện ảnh Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Hãng phim Phương Nam phát hành. Ngày phát hành chính xác của bản VCD hiện chưa có hồ sơ công khai đáng tin cậy.
Phiên bản lồng tiếng Việt do TVM Corp. thực hiện được phát sóng trên HTV3 ngày 7 tháng 12 năm 2012. Vì phim không có đợt phát hành rạp thương mại được công bố tại Việt Nam, mã P trong hồ sơ được dùng theo định hướng khán giả mọi lứa tuổi của bản phát sóng, không phải chứng thư phân loại riêng cho một đợt chiếu rạp.
Doanh thu
Theo số liệu chính thức của Hiệp hội các nhà sản xuất phim Nhật Bản, chương trình chiếu đôi Nobita và hành tinh muông thú / Chinpui đạt ¥1,91 tỷ doanh thu phân phối, đứng thứ ba trong danh sách phim nội địa có doanh thu phân phối cao nhất tại Nhật Bản năm 1990. Bảng thống kê Eiren ghi rõ đơn vị sử dụng là doanh thu phân phối, không phải tổng tiền bán vé theo cách thống kê phòng vé hiện đại.
Vì số liệu được tính chung cho chương trình chiếu đôi và sử dụng hệ thống thống kê cũ của ngành điện ảnh Nhật Bản, con số ¥1,91 tỷ không nên được xem là doanh thu phòng vé độc lập tuyệt đối của riêng phim Doraemon.
Chủ đề và thông điệp
Hậu quả của việc hủy hoại môi trường
Hành tinh Địa Ngục đại diện cho tương lai có thể xảy ra nếu một nền văn minh phát triển mà không kiểm soát ô nhiễm và vũ khí hủy diệt. Cư dân hiện tại phải gánh chịu hậu quả do các thế hệ trước để lại, dù không trực tiếp gây ra thảm họa.
Phát triển và bảo tồn
Dự án san lấp khu rừng trên Trái Đất cho thấy phá hoại môi trường không phải một vấn đề xa xôi. Nó có thể bắt đầu bằng những quyết định phát triển tưởng như bình thường nhưng thiếu đánh giá về tác động lâu dài.
Công nghệ không quyết định đạo đức
Cả Hành tinh Muông thú và Hành tinh Địa Ngục đều sở hữu công nghệ tiên tiến. Một bên dùng khoa học để xây dựng xã hội bền vững, trong khi bên còn lại từng dùng nó cho chiến tranh và khai thác quá mức. Bộ phim vì vậy không phản đối khoa học mà nhấn mạnh cách con người lựa chọn sử dụng khoa học.
Không đánh đồng một cộng đồng với kẻ cực đoan
Bộ phim phân biệt rõ Đoàn Gián với toàn bộ cư dân Nimuge. Cảnh sát liên bang cũng là người Nimuge và chính họ đã ngăn chặn cuộc xâm lược. Chi tiết này giúp câu chuyện tránh cách nhìn đơn giản rằng mọi thành viên của một giống loài đều là kẻ thù.
Lòng dũng cảm của Nobita
Nobita không chiến thắng nhờ sức mạnh thể chất. Cậu hành động vì muốn cứu Romi và tin rằng không thể bỏ mặc bạn bè. Chuyến xâm nhập Hành tinh Địa Ngục là một trong những thời điểm thể hiện rõ nhất sự can đảm của Nobita trong các phim điện ảnh thời kỳ đầu.
Thông tin bên lề
- Chữ 惑星 trong tên tiếng Nhật mang nghĩa “hành tinh”, nhưng được chú âm là プラネット – “planet”.
- Màn sương màu hồng và những nhân vật đeo mặt nạ trên Hành tinh Địa Ngục được xây dựng theo phong cách bí ẩn, khiến bộ phim có một số phân đoạn u tối hơn vẻ ngoài của một tác phẩm dành cho gia đình.
- Kẻ thù thực sự không phải toàn bộ người Nimuge mà là tổ chức bí mật Đoàn Gián. Chi tiết này chỉ được làm rõ ở phần cuối phim.
- Bông hoa Nobita tình cờ mang về đóng vai trò quan trọng trong cao trào. Nếu mẹ Nobita không giữ và ép khô nó, Thuyền cứu hộ vũ trụ sẽ không thể xác định vị trí Hành tinh Muông thú.
- Câu chuyện từng được chuyển thể thành kịch sân khấu. Nelke Planning ghi nhận một đợt biểu diễn tại nhiều thành phố của Nhật Bản trong năm 2017, với Kōkami Shōji phụ trách kịch bản và đạo diễn. Trang chính thức của phiên bản sân khấu liệt kê Mizuta Wasabi là người lồng tiếng Doraemon.
- Cảnh thủ lĩnh Đoàn Gián tháo mặt nạ để hít thở không khí trong lành là một trong những hình ảnh cô đọng nhất của phim: thứ bình thường đối với cư dân Hành tinh Muông thú lại trở thành tài nguyên xa xỉ đối với một thế giới đã bị ô nhiễm.
